LUKI W PRAWIE

W temacie posłużyłam się terminem - „luka”, jednocześnie stawiając to pod znakiem zapytania, gdyż zdaję sobie sprawę z tego, iż Czytelnicy mogą mieć inne zdanie aniżeli tu zaprezentowane przeze mnie.

Wg mnie co najwyżej można mówić o niedopowiedzeniach, ale i je można podzielić na dwa rodzaje. Pierwszy rodzaj to ten, przy którym wyjaśnienia dla wspomnianych „niedopowiedzeń” znajdujemy w jurysprudencji, ustawodawstwie partykularnym, prawnych opracowaniach, zaś drugi rodzaj to ten, który rzeczywiście jest „niedookreślony”. Nas interesować będzie bardziej druga kategoria, w rozważaniach potraktujemy jednak o obu. Nie będziemy wchodzić w zbytnie szczegóły, a sięgniemy tylko do najbardziej widocznych przykładów.

Przy przeszkodzie wieku mowa jest, iż Konferencja Episkopatu ma prawo ustanowić wyższy wiek do godziwego (nie zaś ważnego) zawarcia związku (kan. 1083 §2 KPK). Zatem przy tym przypisie prawnym winno się sięgnąć – kwestia oczywista - do prawa ustanowionego przez władze partykularną.

Przy przeszkodzie impotencji czytamy o jej cechach, zatem o tym, iż winna ona być uprzednia, trwała, absolutna, bądź relatywna (kan. 1084 §1 KPK), Prawodawca nie definiuje w odrębnym paragrafie tych poszczególnych terminów. W tym przypadku pomocą są więc przede wszystkim prawne opracowania.

W nr 2 oraz 3 kan. 1095 KPK mowa jest o istotnych obowiązkach małżeńskich w kontekście niezdolności. Na pewno pomocą są: i jurysprudencja, i opracowania, niemniej wśród tych ostatnich można spotkać się z takim wnioskiem, iż nie ma zamkniętego ich katalogu. To wynika po części z faktu rozwoju ludzkości, co ma też wpływ na zmianę prawa, a jeśli tak, to nie ma wówczas potrzeby jego ciągłej nowelizacji w znaczeniu tworzenia nowych przepisów prawnych. Co więcej toczą się też dyskusje (przybliżona w opracowaniach, stąd pomijam jej konkretny wykaz, bowiem często mieliśmy już sposobność zapoznania się z nią) o tym: czy przymioty małżeństwa nie traktować jako obowiązków. W przytoczonym kanonie nie ma też mowy o tym, jakie warunki musi spełniać niezdolność, aby móc na podstawie jej orzec nieważność małżeństwa.

Kolejnym przykładem jest jeszcze inna wada zgody w postaci symulacji. Przy niej mowa jest m. in. o elementach małżeństwa (kan. 1101 §2 KPK). Czym są one, to nt. bliższe informacje można znaleźć w opracowaniach.

Za ostatni przykład niech posłuży przymus oraz bojaźń, a w ramach tego określenie jednego z jej elementów – ciężkość (kan. 1103 KPK). Po raz kolejny z pomocą mogą przyjść prawne opracowania.

Wskazaliśmy zaledwie na kilka przykładów, ale już na ich podstawie można wyciągnąć ważne wnioski. Pierwszym jest ten, iż nawet, jak zasugerowane jest źródło do wyjaśnienia prawnej rzeczywistości (np. opracowania przy istotnych obowiązkach małżeńskich), to i tak tym podstawowym jest jurysprudencja. Drugi ma już charakter bardziej praktyczny i dotyczy szczególnie Stron uczestniczących w procesie, chodzi w nim o to, aby – pod warunkiem, że Strona stosuje jakiś prawny termin - na początku zapoznała się z nim, natomiast nie używała czegoś, co nie zostało przez nią poznane. Nota bene dotyczy to też poszczególnych tytułów, na podstawie których może przebiegać proces, a których powszechne rozumienie jest znacznie oddalone od prawnej ich interpretacji (!).