W Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r. przy okazji m. in.
sakramentów świętych można znaleźć kanony, w których coś jest zalecane,
bądź w których jest jakieś zobowiązanie. Dzięki takiemu połączeniu
wyraźnie widać, iż w KPK spotykają się dwie dziedziny: i moralna, i
prawna, innymi słowy: to, że istnieje jakiś obowiązek w KPK, to na
płaszczyźnie moralnej wypełnienie jego może okazać się jednak
niewystarczające, można pozwolić sobie nawet na stwierdzenie, iż KPK
podaje i reguluje pewne minimum, ale też przez to zachowuje swój prawny
charakter. Powyższy wniosek ukażemy na kilku przykładach.
I tak, przy okazji zawierania sakramentu małżeństwa zaleca się, gdy Strona nie jest bierzmowana, przyjęcie tegoż sakramentu (kan. 1065 §1 KPK). Odwrotnie jest przy sakramencie święceń, bowiem przy nim, sakrament bierzmowania jest już obligatoryjny (kan. 1033 KPK). Przy sakramencie Eucharystii istnieje zalecenie przystępowania do niej jak najczęstsze (kan. 898 KPK), z drugiej zaś strony, istnieje obowiązek przyjmowania jej raz w roku (kan. 920 §1 KPK). Z kolei przy sakramencie pokuty, z jednej strony, istnienia podobnego zalecenia (można o nim domniemywać na podstawie zalecenia do częstego przystępowania do sakramentu Komunii św.), jest też obowiązek w sytuacji grzechu ciężkiego skorzystania z tego sakramentu raz do roku (kan. 989 KPK). Na tym przykładzie widać też ewidentnie spotkanie prawa kanonicznego z teologią, tj. z występującymi w tej dyscyplinie kategoriami dlań charakterystycznymi. Przy dniach pokuty też istnieje obowiązek ich zachowania w kontekście wymaganego wieku, z drugiej zaś strony, zalecenie ich zachowania, gdy z racji wieku Osoba nie jest doń zobowiązana (kan. 1252 KPK). Naturalnie takich przykładów można podać więcej, ograniczyliśmy się do najważniejszych. Na podstawie powyższych przykładów nie można jednak konkludować, iż do zachowania kodeksowych przepisów można podejść w „luźny” sposób, wręcz przeciwnie: akurat powyższe przykłady dotyczą sfery duchowej, i stąd też Kodeks, podobny innym Kodeksom, musi uwzględniać tę specyfikę.
Nas interesować jednak będą zalecenia oraz obowiązki uregulowane zwłaszcza przy sakramencie małżeństwa, o niektórych z nich zostało już wspomniane przy okazji kwestii sakramentów zalecanych a wymaganych przy tym sakramencie. I tak, wiekiem uprawniającym do ważnego zawarcia związku jest odpowiednio czternasty oraz szesnasty rok życia dla kobiet i mężczyzn, jednakże zalecany jest wyższy (kan. 1072 KPK a kan. 1083 KPK). Stąd gdy związek zostanie zawarty już przez jedną Stronę, która nie osiągnęła wymaganego do ważnego zawarcia związku wieku, wówczas małżeństwo zostaje zawarte nieważnie, natomiast, gdy związek zostaje zawarty przez przynajmniej jedną Stronę, która nie osiągnęła wieku zalecanego do godziwego zawarcia związku, i bez potrzebnego zezwolenia, wówczas małżeństwo zawarte jest ważnie, ale niegodziwie. Właśnie na przykładach nieważnego a niegodziwego małżeństwa pośrednio można wnioskować o danej sytuacji w kontekście jej obligatoryjnego, bądź tylko zalecanego charakteru. Także już samo użycie sformułowań: ważne, godziwe wskazuje na prawny lub moralny wymiar prawa. Podobnie można wnioskować przy przeszkodzie różnej wiary a małżeństwie mieszanym, temat ten był już wielokrotnie podejmowany, czy też przy okazji przeszkody pokrewieństwa, od którego stopnia nie ma możliwości uzyskania dyspensy, jak i tej samej przeszkody przy współistnieniu możności prośby o dyspensę. Następnie, przy okazji błędu, co do małżeństwa podana jest, można to w ten sposób nazwać, obowiązująca wiedza nt. tego, czym jest związek małżeński (kan. 1096 §1 KPK), ale już a ramach przygotowania do tegoż sakramentu wiedza ta jest (powinna być) pogłębiona, jest to również nic innego jak, z jednej strony, obowiązek (wymóg), z drugiej, zalecenie.
W ramach dopowiedzenia warto też dodać, iż sensu stricte obowiązki wiernych, w tym wiernych świeckich wylicza, reguluje głównie druga Księga KPK, jakimś uzupełnieniem może też być trzecia jego Księga, zwłaszcza w kanonach regulujących kwestię wychowania potomstwa. Czynię tę aluzję z uwagi na symulację, szczególnie jej jednego rodzaju, tj. wykluczenia chrześcijańskiego (nie zaś katolickiego) wychowania potomstwa, na podstawie czego istnieje prawna możliwość stwierdzenia nieważności zawartego związku (kan. 1101 §2 KPK). Natomiast tym razem obowiązek katolickiego wychowania dodatkowo wzmocniony jest sankcją karną w przypadku jego niekatolickiego charakteru (kan. 1366 KPK).
Jak zatem można było zaobserwować, Prawodawca nie tylko zobowiązuje, ale i stawia zalecenia, co też oznacza, iż obok prawnego wymiaru Kodeks posiada także wymiar jakby formacyjny, to z kolei w dużej mierze wynika z faktu, iż przepisy kodeksowe to nie tylko przepisy stanowione przez kompetentną władzę ludzką, ale przepisy, w których musi zostać też uwzględnione prawo Boże, o czym w Konstytucji Sacrae disciplinae leges.
I tak, przy okazji zawierania sakramentu małżeństwa zaleca się, gdy Strona nie jest bierzmowana, przyjęcie tegoż sakramentu (kan. 1065 §1 KPK). Odwrotnie jest przy sakramencie święceń, bowiem przy nim, sakrament bierzmowania jest już obligatoryjny (kan. 1033 KPK). Przy sakramencie Eucharystii istnieje zalecenie przystępowania do niej jak najczęstsze (kan. 898 KPK), z drugiej zaś strony, istnieje obowiązek przyjmowania jej raz w roku (kan. 920 §1 KPK). Z kolei przy sakramencie pokuty, z jednej strony, istnienia podobnego zalecenia (można o nim domniemywać na podstawie zalecenia do częstego przystępowania do sakramentu Komunii św.), jest też obowiązek w sytuacji grzechu ciężkiego skorzystania z tego sakramentu raz do roku (kan. 989 KPK). Na tym przykładzie widać też ewidentnie spotkanie prawa kanonicznego z teologią, tj. z występującymi w tej dyscyplinie kategoriami dlań charakterystycznymi. Przy dniach pokuty też istnieje obowiązek ich zachowania w kontekście wymaganego wieku, z drugiej zaś strony, zalecenie ich zachowania, gdy z racji wieku Osoba nie jest doń zobowiązana (kan. 1252 KPK). Naturalnie takich przykładów można podać więcej, ograniczyliśmy się do najważniejszych. Na podstawie powyższych przykładów nie można jednak konkludować, iż do zachowania kodeksowych przepisów można podejść w „luźny” sposób, wręcz przeciwnie: akurat powyższe przykłady dotyczą sfery duchowej, i stąd też Kodeks, podobny innym Kodeksom, musi uwzględniać tę specyfikę.
Nas interesować jednak będą zalecenia oraz obowiązki uregulowane zwłaszcza przy sakramencie małżeństwa, o niektórych z nich zostało już wspomniane przy okazji kwestii sakramentów zalecanych a wymaganych przy tym sakramencie. I tak, wiekiem uprawniającym do ważnego zawarcia związku jest odpowiednio czternasty oraz szesnasty rok życia dla kobiet i mężczyzn, jednakże zalecany jest wyższy (kan. 1072 KPK a kan. 1083 KPK). Stąd gdy związek zostanie zawarty już przez jedną Stronę, która nie osiągnęła wymaganego do ważnego zawarcia związku wieku, wówczas małżeństwo zostaje zawarte nieważnie, natomiast, gdy związek zostaje zawarty przez przynajmniej jedną Stronę, która nie osiągnęła wieku zalecanego do godziwego zawarcia związku, i bez potrzebnego zezwolenia, wówczas małżeństwo zawarte jest ważnie, ale niegodziwie. Właśnie na przykładach nieważnego a niegodziwego małżeństwa pośrednio można wnioskować o danej sytuacji w kontekście jej obligatoryjnego, bądź tylko zalecanego charakteru. Także już samo użycie sformułowań: ważne, godziwe wskazuje na prawny lub moralny wymiar prawa. Podobnie można wnioskować przy przeszkodzie różnej wiary a małżeństwie mieszanym, temat ten był już wielokrotnie podejmowany, czy też przy okazji przeszkody pokrewieństwa, od którego stopnia nie ma możliwości uzyskania dyspensy, jak i tej samej przeszkody przy współistnieniu możności prośby o dyspensę. Następnie, przy okazji błędu, co do małżeństwa podana jest, można to w ten sposób nazwać, obowiązująca wiedza nt. tego, czym jest związek małżeński (kan. 1096 §1 KPK), ale już a ramach przygotowania do tegoż sakramentu wiedza ta jest (powinna być) pogłębiona, jest to również nic innego jak, z jednej strony, obowiązek (wymóg), z drugiej, zalecenie.
W ramach dopowiedzenia warto też dodać, iż sensu stricte obowiązki wiernych, w tym wiernych świeckich wylicza, reguluje głównie druga Księga KPK, jakimś uzupełnieniem może też być trzecia jego Księga, zwłaszcza w kanonach regulujących kwestię wychowania potomstwa. Czynię tę aluzję z uwagi na symulację, szczególnie jej jednego rodzaju, tj. wykluczenia chrześcijańskiego (nie zaś katolickiego) wychowania potomstwa, na podstawie czego istnieje prawna możliwość stwierdzenia nieważności zawartego związku (kan. 1101 §2 KPK). Natomiast tym razem obowiązek katolickiego wychowania dodatkowo wzmocniony jest sankcją karną w przypadku jego niekatolickiego charakteru (kan. 1366 KPK).
Jak zatem można było zaobserwować, Prawodawca nie tylko zobowiązuje, ale i stawia zalecenia, co też oznacza, iż obok prawnego wymiaru Kodeks posiada także wymiar jakby formacyjny, to z kolei w dużej mierze wynika z faktu, iż przepisy kodeksowe to nie tylko przepisy stanowione przez kompetentną władzę ludzką, ale przepisy, w których musi zostać też uwzględnione prawo Boże, o czym w Konstytucji Sacrae disciplinae leges.
Komentarze
Prześlij komentarz